Iberia

Renaissance aan de rand

Werken

uit Codex Silensi
■Sancte lacobe

Alonso Lobo
■Versa est in luctum

Tomás Luis de Victoria
■Introitus: Requiem aeternam (uit Officium Defunctorum)

uit Codex Silensi
■De lamentatione Jeremiae prophetae

Francisco Guerrero
■Ave virgo sanctissima

uit Codex Silensi
■O beate lacobe

Tomás Luis de Victoria
■Alma redemptoris mater

Mateo Flecha ‘El Viejo’
■La bomba

Juan del Encina
■Triste España sin ventura

Juan Ponce
■Allá se me ponga el sol

Francisco Guerrero
■Claros y hermosos ojos

Anoniem
■La tricotea

Koninklijk hof van Alfons X van Castilië
■Santa Maria, strela do dia

o.l.v. Dennis Broeders

Datum & Locatie

Zaterdag 29 maart 2025
Mattheüskerk, Utrecht

Dit programma staat in het thema van Iberische muziek, met een sterke focus op de 16e eeuw.

We reizen af naar het zuidoostelijke randje van Europa, naar het Spanje uit de 16e en 17e eeuw, voor een flinke portie polyfonie en een mopje Mariaverering. Niet alleen onze poster brengt je in zonnige sferen, klaar om aan een Spaanse costa te vertoeven en de winter te vergeten. Ook ons voorjaarsconcert transporteert je naar een land van azuurblauwe zee en stralende zon, met een kraakheldere cantus-firmuslijn bij de sopranen, onstuimige verhalen over schipbreuk en piraten, en een lofzang op Maria, de ‘morgenster’.

Chronologisch begint het programma in de 13e eeuw, met het lied Santa Maria, strela do dia uit de beroemde Cantigas de Santa Maria, een verzameling liederen in het Galicisch‐Portugees, toegeschreven aan koning Alfons X van Castilië. De vorsten van Spanje spelen dit programma een belangrijke rol. Zo schreef Juan del Encina in 1497 Triste España sin ventura over het rouwen van Spanje na het overlijden van kroonprins Johan van Aragón, en componeerde Alonso Lobo het zesstemmige motet Versa est in luctum voor de begrafenis van koning Filips II (tevens Heer der Nederlanden) in 1598.

In het thema “rouw” past ook het Officium Defunctorum (1605) van Tomás Luis de Victoria. Uit dit werk, ook wel bekend als het Requiem van Victoria, zingen wij het indringende zesstemmige Introïtus. Van Victoria zingen we tevens het opgetogenere achtstemmige Alma Redemptoris mater.

Ook is er ruimte voor lichtheid. Populaire genres in het Spanje van de zestiende eeuw waren de villancico en ensalada (dat wil zeggen: salade). Een ensalada is meerstemmige wereldlijke muziek, vaak opgebouwd uit meerdere bekende melodieën. We zullen zingen: villancico’s Allá se me ponga el sol van Juan Ponçe en het anonieme Dindirín, dindirín, en ensalada La Bomba (“de pomp”) van Mateo Flecha. Dit laatste werk bezingt een schipbreuk, waarbij de bemanning in paniek raakt en uiteindelijk bidt tot Maria, waarna een reddingsschip verschijnt. De bemanning haalt een gitaar tevoorschijn (al is deze aanvankelijk een beetje vals) en viert feest.

Met een beetje fantasie doet dit denken aan de onfortuinlijke tocht op zee die Francisco Guerrero in 1589 meemaakte op zijn terugreis uit het Heilige Land. Zijn boot werd toen tweemaal aangevallen door piraten, en Guerrero verloor al zijn geld en werd gegijzeld. Eenmaal aan wal geraakt in Spanje moest hij enige tijd doorbrengen in de schuldgevangenis. Van Guerrero zingen we het motet Ave virgo sanctissima en de villancico Claros y hermosos ojos